Chwila nabycia spadku

Aleksandra Dyszpit


Stosownie do treści art. 925 kodeksu cywilnego nabycie spadku przez spadkobiercę następuje  w chwili jego otwarcia. Z kolei zgodnie z art. 924 kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Nabycie spadku następuje z mocy samego prawa w chwili śmierci spadkodawcy. Nie jest zależne od złożenia oświadczenia o jego przyjęciu, ani od wydania przez sąd stosownego postanowienia albo sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Późniejsze postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny i jego data nie ma znaczenia dla chwili nabycia spadku, którą pozostanie chwila śmierci spadkodawcy. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r, sygn..: IV CSK 90/10; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn..: I CSK 262/12).

Jednakże nabycie spadku w chwili jego otwarcia ma charakter tymczasowy. Spadkobierca może bowiem spadek odrzucić, może też zostać uznany za niegodnego dziedziczenia. (por. uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 sierpnia 2017 r.; sygn..: IV SA/Po 364/17). Osoba, która spadek odrzuciła albo która została uznana za niegodną dziedziczenia zostaje wyłączona od dziedziczenia, tak jakby nie dożyła otwarcia spadku.

Dodatkowo art. 927 kodeksu cywilnego wprowadza warunki, od których uzależnione jest nabycie spadku przez spadkobierców. Zgodnie z powołanym przepisem spadkobiercą może być tylko osoba fizyczna, która żyje w chwili otwarcia spadku, jak również osoba prawna, która w tej chwili istnieje. Spadku w chwili jego otwarcia nie nabywa osoba fizyczna, która zmarła przed spadkodawcą albo nie została poczęta do chwili śmierci spadkodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, iż znajduje się w kręgu spadkobierców ustawowych albo testamentowych. Spadkobiercą nie jest też osoba prawna, która nie została wpisana do właściwego rejestru lub została z niego wykreślona przed śmiercią spadkodawcy. Szczególna jest natomiast sytuacja nasciturusa, czyli dziecka poczętego, ale nienarodzonego w chwili śmierci spadkodawcy. Dziecko poczęte, ale nienarodzone może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe. Podobnie, szczególna sytuacja dotyczy fundacji ustanowionej w testamencie przez spadkodawcę. Fundacja taka może być spadkobiercą jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.

r. pr. Aleksandra Dyszpit

(stan prawny na dzień 29 marca 2018 r.)

Podstawa prawna:

art. 924, 925, 927, 928, 1012, 1020 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny