Grounds for divorce

Aleksandra Dyszpit


Sam zgodny wniosek małżonków o rozwiązanie przez rozwód ich małżeństwa nie skutkuje koniecznością jego uwzględnienia. Podobnie w razie sprzeciwu jednego z małżonków i odmowy zgody na rozwód, nadal możliwy jest wyrok, w którym sąd orzeknie o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód. W procesie rozwodowym sąd bada bowiem nie samą wolę stron, ale spełnienie przesłanek orzeczenia rozwodu określonych w art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Dla orzeczenia o rozwiązaniu przez rozwód związku małżeńskiego, niezbędne jest wystąpienie przesłanki pozytywnej tj. zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.

Zgodnie z orzecznictwem: „Wspólne pożycie w rozumieniu art. 23 k.r.o. polega na duchowej, fizycznej oraz gospodarczej więzi małżonków, stanowiącej cel małżeństwa i umożliwiającej realizację jego podstawowych zadań. Rozkład pożycia jest zupełny dopiero wtedy, gdy uległy zerwaniu wszystkie wyżej wymienione więzi łączące małżonków. Rozkład, o którym mowa, jest przy tym procesem rozciągniętym w czasie, a nie zdarzeniem jednorazowym.” (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 1999 r., sygn..: III CKN 799/99). A zatem dopiero w następstwie ustania wszystkich trzech więzi tj. duchowej (wzajemnej miłości), fizycznej (cielesnej), gospodarczej (prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego), możliwe jest skuteczne żądanie orzeczenia przez sąd o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód. Innymi słowy ustanie jednej lub dwóch z wyżej wymienionych więzi nie jest wystarczające dla orzeczenia rozwodu i skutkować będzie oddaleniem powództwa.

Dodatkowo zgodnie z orzecznictwem: „Rozkład pożycia jest trwały jeżeli ustały wszystkie więzi łączące małżonków, zupełny jeżeli więzi te ustały na tyle dawno, że wedle zasad doświadczenia życiowego powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi.” (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 12 marca 2010 r., sygn..: I ACa 51/10).

Mając na uwadze powyższe, podkreślenia wymaga, iż niezbędne jest ustanie wszystkich trzech wyżej wymienionych więzi oraz upływ czasu. W takiej sytuacji sąd, ustalając stan faktyczny, przyjmie, iż spełniona została przesłanka pozytywna orzeczenia rozwodu tj. zupełny i trwały rozkład pożycia.

Dla skutecznego żądania orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód nie wystarczy jednak spełnienie przesłanki pozytywnej. Niezbędne jest również, aby nie wystąpiła żadna z trzech przesłanek negatywnych, do których art. 56 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zalicza: sprzeczność rozwodu z dobrem wspólnych małoletnich dzieci, sprzeczność z zasadami współżycia społecznego oraz żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia (chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego).

Podsumowując, jeżeli sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie o rozwód, przyjmie, iż rozkład pożycia ma charakter zupełny i trwały, a żadna negatywna przesłanka nie wystąpiła, wyda wyrok, w którym rozwiąże przez rozwód związek małżeński stron.

r. pr. Aleksandra Dyszpit

 

(stan prawny na dzień 22 marca 2018 r.)

Podstawa prawna:

art. 56 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy